KOTOR | Right to the City

April 8th, 2017
1st Forum, Kotor
Guest speaker: Mrs. Aleksandra Kapetanović
Conservation architect

Community challenges and activities in a World Heritage Site – case of Kotor

Architects are not taught in school to work closely with the community, and somehow we felt that this is the only way. So from the early beginning we started to work closely with the local community in the area that we were working. To do different projects and to contribute in the quality of life of the community, reminded us that we are part of that community.

Kotor is a historical town, its old territory is inscribed in the UNESCO heritage list, and is one of the three sites in Montenegro. Kotor is in the list from 1979. Kotor has only 20 000 inhabitants, but in the last years there is a big pressure in all the Montenegrin cost, including Kotor. People are selling their flats, because the prices are going very high and they are moving outside. Now, instead of inhabitants, are more and more apartments and hotels in the town. Streets and square are covered with coffee shops. We are losing our public spaces, we have now squares that are transformed into streets.

In the last years, Kotor became attraction of mass tourism and is in the route of the cruise ships going around Mediterranean, creating a chaos in our town. When the big number of tourists comes immediately in the town it is really problematic for the functioning of the town.

In the last decade there was a big construction activity in the entire Montenegrin coast. Due to this excessive and uncontrolled urbanization, we have from 2003 recommendations from UNESCO, expressing concern about uncontrolled urbanization that can influence negatively the universal value of the site.

One of the biggest problems now is that the planning system is very weak. We have bad plans supporting this type of development. These building constructions are not for the local inhabitants, but apartments for tourism. As an example, the new constructions in Kostanjica, opposite Perast and St. George and Our Lady of the Rocks islands.

Question: What was the UNESCO reaction for the constructions in Kostanjica?

It is still an upon issue, last June in Istanbul, it was World Heritage Committee meeting, and there was decision given from UNESCO to take from Montenegro to prepare heritage impact assessments. Those assessments that are analysing that negative impact of the development process in the heritage values effects in all area, including specifically small parts of Kostanjica and some others. It is clear from the report of UNESCO Mission in 2013 that what happened there it is not good, but what is a bigger problem, there are new plans for giving more constructions in that area, so that’s why they asked us before constructing anything that we need to make those heritage impact assessments.

Question: What were the instruments you used since the beginning to push the community to get more engaged?

With all the activities that we are implementing we try to have them very participatory, we are doing studies on heritage, and we ask people living there to tell us what they think is very rare, valuable and organizing all these different activities in these areas that are used by local community, like these concerts on the hill, we were impressed when so many people came. Inviting these people and talking about these issues to raise awareness about these issues. Step by step people will start to participate.


Sfidat dhe aktivitetet e komunitetit në një sit të Trashëgimisë Botërore – rasti i Kotorit

Shkolla nuk i mëson arkitektët se si të punojnë ngushtë me komunitetin, por gjithsesi ne e ndjemë se kjo është e vetmja mënyrë. Prandaj që herët ne filluam të punojmë ngushtë me bashkësinë lokale në zonën ku ishim operonim. Puna për projekte të ndryshme dhe kontributi në cilësinë e jetës së komunitetit, na kujtoi se jemi pjesë e atij komuniteti.

Kotori është një qytet historik, territori i tij i vjetër është përfshirë në listën e trashëgimisë së UNESCO-s dhe është një nga tre sitet e tilla në Malin e Zi. Kotori është në listë që nga viti 1979.

Kotori ka vetëm 20 000 banorë, por në vitet e fundit ka një presion të madh në të gjithë bregdetin malazez, përfshirë Kotorin. Njerëzit po shesin banesat e tyre, sepse çmimet e tyre po riten dhe ata po ikin jashtë. Tani, në vend të banorëve, në qytet ka gjithnjë e më shumë apartamente dhe hotele. Rrugët dhe sheshet janë të mbulushura me kafene. Jemi duke humbur hapësirat tona publike, tani kemi sheshe që po transformohen në rrugë.

Në vitet e fundit, Kotori u bë tërheqje e turizmit masiv dhe është në itinerarin e ndalesave të anijeve turistike që përshkojnë Mesdheun, duke sjellë kaos në qytet. Zbarkimi i përnjëhershëm i vizitorëve e bën të vështirë funksionimin e qytetit. Ndërtimet për gjatë gjithë bregdetit të Malit të Zi kanë pasur një aktivitet të madh gjatë dekadës së fundit. Për shkak të urbanizimit të pakontrolluar, në vitin 2013, morëm nga UNESCO rekomandimet ku shprehej shqetësim për urbanizimin e pakontrolluar që mund të ndikojë negativisht në vlerën universale të sitit.

Njëri nga problemet më të mëdha aktualisht është sistemi shumë i dobët i planifikimit. Ne kemi plane të këqija për të mbështetur këtë lloj zhvillimi. Këto ndërtime nuk janë për banorët vendas, por apartamente për turizëm. Një nga shembujt tipikë janë ndërtimet e reja në Kostanjicë, përballë Perastit dhe Shën Gjergjit dhe Zonjës së Ishujve të Shkëmbinjve.

Pyetje: Cila ishte reagimi i UNESCO-s për ndërtimet në Kostanjicë?

Çështja vazhdon. Qershorin e kaluar në Stamboll ishte takimi i Komitetit të Trashëgimisë Botërore dhe UNESCO vendosi që për Malin e Zi të raportohet mbi vlerësimet e ndikimit në trashëgimi. Nga këto vlerësime që po analizojnë del se ndikimi negativ i procesit të zhvillimit ndaj vlerave të trashëgimisë ka ndikim edhe në të gjithë zonën, duke përfshirë veçanërisht pjesët e vogla të Kostanjicës, por jo vetëm. Nga raporti i misionit të UNESCO-s në vitin 2013 është e qartë se ajo që ndodhi atje nuk është e mirë, por që është një problem më i madh. Po ashtu, ka plane të reja për më shumë ndërtime në atë zonë, prandaj ata kërkuan që përpara se të ndërtonim diçka, ne duhet të bëjmë vlerësime të ndikimit në trashëgimi.

Pyetje: Cilat ishin instrumentet që keni përdorur që nga fillimi për të nxitur komunitetin që të angazhohet më shumë?

Ne përpiqemi të kemi sa më shumë pjesëmarrje në të gjitha aktivitetet që organizojmë. Po bëjmë studime mbi trashëgiminë dhe u kërkojmë njerëzve që jetojnë atje të na tregojnë se çfarë mendojnë. Kjo është gjë e rrallë dhe e vlefshme, prandaj kur organizonim aktivitete në ato zona dhe komuniteti lokal angazhohej, ne ishim vërtet të befasuar, sidomos për numrin e tyre të lartë. Duke i ftuar këta njerëz dhe duke folur rreth këtyre çështjeve për rritjen e ndërgjegjësimit, dalëngadalë njerëzit do të fillojnë të marrin pjesë.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *